* ( الْمَلائِكَةُ ) * و پيش آيند و استقبال نمايند آن بهشتيان را فرشتگان در وقت بيرون آمدن از قبور و ايشان را تهنيت گفته گويند كه * ( هذا ) * اينروز * ( يَوْمُكُمُ الَّذِي ) * روز ثواب شما است كه در دنيا * ( كُنْتُمْ تُوعَدُونَ ) * بوديد كه بدين وعده داده ميشديد يعنى اينست روز ثواب و كرامت شما و رسيدن بمطالب مشهيه خود ابو سعيد خدرى از سيد عالم ( ص ) روايت كرده كه ثلثه على كثبان من مسك لا يحزنهم الفزع الاكبر و لا يكترثون اى لا ينالون للحساب رجل قرء القرآن محتسبا ثم امر به قوما محتسبا و رجل أذن محتسبا و مملوك ادى حق اللَّه عز و جل و حق مواليه يعنى فرداى قيامت سه كس بر پشته از مشك باشند و از فزع اكبر ايمن باشند و از حساب انديشه و باكى نداشته باشند يكى مردى كه تلاوت قرآن كند در حالتى كه طالب مزد خود باشد از خداى تعالى و معتقد حساب و جزا در عقبا و بعد از آن قومى را امر فرمايند بقرائة در حالتى كه به حساب و جزاء كردار خود متيقن باشد و طلب كننده آن دوم مردى كه اذان گويد و بمثوبة اعمال صالحه معترف بود و طالب آن باشد سوم بندهء كه تاديه حق حقتعالى و حق موالى خود نمايد و قوله * ( يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ ) * متعلقست به اذكر يعنى ياد كن روزى را كه درهم پيچيم آسمان را و يا ظرف لا يحزنهم است يا تتلقاهم يا حال مقدره يا بدل از عايد محذوف يا از توعدون چه توعدون در تقدير توعدونه است يعنى غمگين نشوند در روز طى آسمان تا استقبال ايشان نماينده ملائكه در اينروز يا روزى كه موعود مىشويد آن را در حالتى كه در آن روز طى سما شود يا وعده داده مىشديد روزى كه در او آسمان را در نورديم وطى ضد نشر است و گويند مراد از آن محو است مأخوذ از ( اطو عنى هذا الحديث ) يعنى روزى كه محو و نابود گردانيم آسمان را وطى آسمان به جهت آنست كه غرض از نشر آن مظلمهء بنى آدمست پس چون ايشان منقرض شوند آن را از موضع خود بر كنند و و منطوى سازند و درهم پيچند * ( كَطَيِّ السِّجِلِّ ) * همچه پيچيدن طومارى كه مجعولست * ( لِلْكُتُبِ ) * براى كتابت يا براى آنچه نوشته مىشود در آن از معنى مقصود پس كتاب ميتواند بود كه بر مصدريهء خود باشد يا بمعنى مكتوب و حفص للكتب ميخواند بصيغهء جمع يعنى همچون طى كردن سجل كه از براى آن چيزهائيست كه نوشته مىشود در آن از معانى كثيره و جار و مجرور در محل نصب است به آنكه صفة مفعول مطلق محذوف باشد و تقدير اينكه ( نطوى السماء طيا مثل طى السجل ) خلاصة معنى آنست كه ما آسمان را درهم پيچيم بعد از آنكه گشاده‌ايم آن را براى مظلهء بنى آدم مانند پيچيدن صحيفهء بعد از آنكه آن را گشاده باشند براى نوشتن از ابن عباس مرويست كه سجل نام كاتب حضرت رسالة ( ص ) بوده يعنى مانند دبير حضرت ( ص ) بوده كه صحيفه را در هم مىپيچيد ما آسمان